فرهنگیان نیوز - تدبیر:

انواع روش های یادگیری گروهی

دکتر سید محمد حسن حسینی

 

معلم مدرسه رافتی قاسم آباد

mhhosseini2020@gmail.com

  • این مقاله ترجمه قسمتی از یکی از کتب اینجانب می باشد که در 2012 توسط انتشارات جنگل تهران چاپ شد. منابع را ببینید.

 

مقدمه

همان طور که گفته شد کار گروهی یک اسم کلی و عام می باشد که به مجموعه ای از روشهای تدریس که بر کار گروهی تأکید دارند و غالبا در کشورهای غربی و آمریکا طراحی و ارایه گردیده اند اطلاق می شود. اخیراً این روشهای تدریس هم زمان با ظهور ایده ها و نظریه های ساختارگراها در آغاز هزاره سوم در حال فراگیر شدن هستند. این روش ها به نام های متفاوتی شناخته می شوند که از جمله آنها مدلهای کار گروهی، استراتژیهای کار گروهی و روشهای کار گروهی می باشند. نام آنها هرچه که باشد آنها سعی دارند که دانش فراگیران و نیز مهارتهای ارتباطی انسانی را در محیط هایی شاداب و پویا ارتقا دهند. بنا بر نظر اسلوین (1983) یکی از بارزترین ویژگی های این روش های تدریس این است که آنها سعی دارند قوای بخاطر سپاری، تفکر و ذهنی فراگیران را با آموزش آنها در محیط های اجتماعی توسعه دهند. همین طور، همانطور که اشاره شد این روش ها بر توسعه مهارت های اجتماعی و قابلیت های فراگیران برای ارتباطات اجتماعی نیز تأکید دارد.

 

یاد آوری می شود که هرچند از نظر تکنیکی به این روشها نمی توان عنوان متد و یا روش تدریس اطلاق کرد اما اینجانب از این پس آنها را با عنوان روش تدریس معرفی می کنم. البته آنها بیشتر استراتژی ویا تکنیک آموزشی هستند تا روش تدریس. این مقاله بر آن است که به معرفی چند روش تدریس که بر کار گروهی تأکید دارند بپردازد. این روش ها می توانند در ارائه تدریس هر درسی به ویژه تدریس زبان های خارجی استفاده شوند چرا که فراگیری زبان با بکارگیری آن در محیط های اجتماعی ارتباط مستقیم دارد و این روش های تدریس بر ایجاد تعاملات و روابط اجتماعی تاکید دارند. امید است که با مطالعه مکانیزم های این روش های تدریس همکاران محترم بتوانند با استفاده از خلاقیت خود به ارائه و یا ترکیب و یا توسعه چنین روشهایی بپردازند.

 


تحقیق گروهی  

شاران و شاران (1992) در دانشگاه تلآویو این روش تدریس را طراحی کرند و ارائه داند. این روش تدریس از معدود روش های تدریس کار گروهی است که به فراگیران آزادی قابل توجهی می دهد. فراگیران در کلاس هایی که با این روش تدریس اداره می شوند این آزادی را دارند که ترکیب گروهی خود را شکل دهند، نقش ها و مسئولیت های خود را مشخص کنند، رفتارهای مناسب مورد انتظار در کلاس و در تعامل با یکدیگر را مشخص کنند و اهداف خود را ترسیم نمایند. فراگیران گروه های مطلوب 2 تا 6 نفره ی خود را تشکیل می دهند تا با یکدیگر در جهت تهیه پروژه های گروهی خود و در نتیجه رسیدن به اهداف مشترک همکاری کنند. بنابراین نقش معلم در این روش تدریس مداخله جویانه نیست. این روش تدریس تحقیق گروهی، جمع آوری اطلاعات توسط فراگیران و بررسی و تجزیه تحلیل آنها از طریق بحث و گفت و گو را شامل می شود. یکی دیگر از بارزترین ویژگی های این روش تدریس این است که این روش تدریس – بر خلاف روش تدریس اینجانب - مخالف هر نوع رقابتی بین فراگیران می باشد.

 

در سطح کلاس، همان طور که در بیشتر کلاس هایی که بر مبنای روش های تدریس کار گروهی اداره می شوند، از مدرس انتظار می رود که در جلسه اول این روش تدریس و فوائد و اسلوب اولیه آن و نیز اهداف  کرس را به شاگردان معرفی نماید و در باره نوع ارزیابی کردن شاگردان به آنها توضیح دهد. همچنین او باید به شاگردان کمک کند تا گروه های خود را تشکیل دهند. همانند سایر روش های تدریس کار گروهی، در این روش تدریس نیز ارائه مطالب جدید می تواند در غالب سخنرانی که همراه با خلق طوفان های ذهنی و به کارگیری فعال شاگردان در طول پروسه تدریس است باشد که برای این منظور ممکن است از اسلاید، ویدئو و یا اینترنت نیز استفاده شود. شاران و شاران چهار فاکتور مهم و مؤثر روش تدریس خود را آن گونه که در شکل زیر ترسیم شده است معرفی می کنند:

 

 

انگیزه درونی

درک و فهم

تحقیق و بررسی

تعامل

 به عبارتی دیگر در این کلاس ها اعضای گروه ها ابتدا گرد هم می آیند تا از میان موضوعاتی که در اختیار دارند و قرار است در طول سال/ترم کار شود یکی را برای تحقیق و بررسی بیشتر و انجام پروژه ای در باره آن انتخاب نمایند. سپس در هر گروه برنامه ریزی می کنند و تصمیم می گیرند که در موضوع مورد نظر دنبال چه باشند، چگونه در پی آن باشند و چگونه کارها و مسئولیت ها را بین خود تقسیم و مشخص کنند تا بتوانند با موفقیت هر چه بیشتر پروژه خود را انجام دهند. درطول ترم انها  در فعالیت هایی از قبیل تجزیه و تحلیل و نیز ارزیابی کردن اطلاعاتی که از چندین منبع جمع اوری کرده اند همکاری می کنند. انها راجع به موضوع مورد نظر به تبادل بحث وارائه اطلاعات می پردازند تا به این صورت یافته های خود راشفاف کنند و توسعه دهند. بعد از این که هر گروه کارش را تمام می کند اعضای گروه گرد هم می ایند و یافته های خود را به اشتراک می گذارند تا در باره راه حل و اطلاعات نهایی به توافق برسند و برای ارائه گزارش و یا پروژه خود اماده شوند. در جلسه نهایی هر گروه یافته های خود را با کل گروه های کلاس به اشتراک می گذارد. باور بر این است که موفقیت دسته جمعی گروهی باعث ایجاد انگیزه درونی می شود که این به نوبه خود در موفقیت اینده آنها موثر است.

 

در رابطه با ارزیابی کردن فراگیران، در این روش تدریس روش های خود ارزیابی کردن، ارزیابی توسط گروه های دیگر و ارزیابی توسط معلم مورد تاکید است تا بازخورد مناسب و کافی به فراگیران جهت موفقیت بیشر انها داده شود. به عنوان نمونه هنگامی که یک گروه به ارائه گزارش و یا پروژه خود می پردازد گروه های دیگر این فرصت را دارند که در رابطه با حرفه ای بودن ونیز شفافیت گزارش و یا پروژه انها به وسیله مشاهده و طرح سوال قضاوت کنند. ارزیابی نهایی شاگردان بر مبنای کیفیت اجرای گروهشان در طول ترم می باشد که هدف از این نوع ارزیابی تشویق بیشتر اعضای گروه ها  به تعاون و همکاری نزدیک تر می باشد.

 

یاد گیری مشارکتی

جانسون و جانسون (1999) در دانشگاه مینوسوتای امریکا این روش تدریس را ارائه داده اند. یکی از مهم ترین ویژگی های این روش تدریس این است که در ان کل گروه های کلاس تشویق می شوند که علاوه بر اعضای خود به سایر گروه ها نیز فعالانه کمک کنند. در چنین کلاس هایی این اصل پذیرفته شده است که هر گروهی که با اشتیاق بیشتری به سایر گروه ها کمک کند اطلاعات وکمک بیشتری نیز دریافت می کند - چه از طرف سایر گروه ها و چه از طرف معلم. در این روش تدریس همچنین تاکید بر تدریس مستقیم مهارت های اجتماعی از قبیل اعتماد سازی، حل وفصل مسالمت امیز منازعات وکمک کردن به یکدیگر می با شد. به طور کلی این روش تدریس نسبت به سایر روش های تدریس که بر کار گروهی تاکید دارند تمرکز بیشتری بر اموزش مهارت های کار گروهی دارد. و بر خلاف سایر روش های تدریس از نوع خودش این روش تدریس مراحل خاصی را در پروسه تدریس توصیه نمی کند و از معلمان انتظار می رود که با توجه به ضروریات و مقتضیات کلاس های خود عمل کنند. برادران جانسون اما تاکید دارند که پنج فاکتور زیر باید در بکار گیری این روش تدریس لحاظ شوند:

  1. تعامل مثبت: یعنی معلمان باید هر کاری که لازم است بکنند تا در شاگردان تمایل به تعاون و همکاری بیشتر نه تنها با اعضای گروه خود که با سایر گروه ها را به وجود آورند.
  2. حس مسئولیت فردی و گروهی: مدرسان باید تربیتی دهند واسترا تژی هایی به کار بگیرند که فراگیران در قبال یادگیری وموفقیت خود و گروهشان مسئولیت بپذیرند.
  3. تعامل چهره به چهره: میز و صندلی کلاس باید طوری چیده شود که شاگردان بتوانند به راحتی تعامل چهره به چهره داشته باشند.
  4. مهارت های گروهی: معلمان باید به اموزش مهارتهای مورد نیاز برای کار گروهی موفق نیز بپردازند.
  5. ارزیابی کردن کار گروهی: معلمان باید در انتهای هر جلسه فرصتی به شاگردان دهند تا به نقاط ضعف و مثبت کار گروهی خود بپردازند و در صدد بهبود نقاط ضعف برایند.

 

در کلاس هایی که توسط این روش تدریس اداره می شوند، غالبا گروه های ناهمگون (در جنسیت،  نژاد، هوش، معدل، سطح درک مطلب و یا دانش زبانی) سه تا شش نفره به منظور رسیدن به اهداف اموزشی مشترک با یکدیگر کار می کنند. همان طور که گفته شد سیستم ارزیابی کردن این روش تدریس طوری است که فرا گیران به خوبی این مسئله را در می یابند که موفقیت انها به موفقیت سایر گروه ها در کلاس نیز بستگی دارد. بنا بر این انان مجاب می شوند که نه تنها با اعضای گروه خود بلکه با سایر گروها نیز همکاری داشته با شند. آنها به یکد یگر کمک می کنند تا مطمئن شوند که همه موضوعات ارائه شده توسط معلم را فهمیده و تمارین و تکالیف مربوط را انجام داده اند.

 

در ارتباط با سیستم ارزیابی در این روش تدریس تمام اعضای گروه یک نمره خاص می گیرند. اعضای هر گروه بنا بر میزان همکاریشان با یکدیگر و نیز با سایر گروه ها برای رسیدن به یک هدف مشترک برای کل کلاس ارزیابی می شوند. این نوع سیستم ارزیابی این واقعیت را می رساند که در این روش تدریس تمام گروه ها یک سرنوشت مشترک دارند. - به عبارت دیگر انها با یکدیگر شنا می کنند و یا با یکدیگر غرق می شوند. باید توجه داشت که این امر مهم بدون توجه به این واقعیت که ممکن است افرادی در هر گروه باشند که با هوش تر وکاراتر و مسئولیت پذیرتر هستند می باشد. باور بر این است که این نوع سیستم ارزیابی باعث همکاری نزدیک تر افراد کلاس می شود!

 

جیگ سا (1)

ارنسون و همکاران (1978) اول بار در دانشگاه کالیفرنیا این روش تدریس را ارائه دادند. نکته کلیدی در این روش این است که معلم باید در طول پروسه تدریس خلاء هایی در دانش فراگیران به وجود اورد و از وسوسه ای که این خلاء ها در انها برای کسب دانش و اطلاعات جدید ایجاد می کند استفاده کرده و به رائه مطلب جدید و نیز در گیر کردن فراگیران در فرایند یادگیری بپردازند. این خلاء های اطلاعاتی شرایط ایده الی را برای گفتگو و تبادل اراء در بین فراگیران بوجود می اورند که به ویژه در کلاس های زبان بسیار موثر است. برای خلق این نوع خلاء ها معلمان باید توجه داشته باشند که اطلاعات کامل را به هیچ فراگیر یا گروهی ندهند تا به این صورت آنها تشویق به تعامل و گفتگو با سایرین شوند. در چنین تعا ملاتی چون شاگردان احساس نیاز به اطلاعات یکدیگر دارند به دقت به یکدیگر گوش می دهند و باهم هم کاری می کنند. همان طور که در شکل زیر مشخص است یک کلاس جیگ سا باید پنج مرحله را در بر بگیرد:

 


موضوعات مرتبط:

برچسب‌ها:


تاريخ : ۱۳٩۳/٩/٢۳ | ۳:٢٦ ‎ب.ظ | نویسنده : گروه پایه دوم و چهارم ابتدایی بروجرد | نظرات ()
.: Weblog Themes By M a h S k i n:.