علل بی نظمی دانش آموزان در کلاس درس و شیوه های برخورد با آن
بسیاری از معلمان و حتی مدیـران مـدارس از دانش آموزانی که به اعتقاد آن ها

شلوغ هستند و رفتارهای نا خواسته و نا مناسبی از خود بروز می دهند و به

این ترتیب نظم و انضباط مدرسه و کلاس درس را دچار اخلال می کنند گله دارند

. هر کدام از این افراد واکنش های متفاوتی در مقابل این نوع دانش آموزان از

خود نشان می دهند و تصمیم گیری ها ی آنان در این زمینه هم متفاوت است .

معمول ترین و آشکار ترین این تصــمیـم گیـری ها  برای کاهش یا از بین رفــتن

بی نظمی ، گرفتن تعهد کتبی از دانش آموزان و در صورت تکرار از والدین آنان ،

تهدید به تنبیه و حتی عملی کردن آن و در نهایت اخراج موقتی از کلاس و

مدرسه است . از این رو ،  نگارش این مقاله و مطالعه ی آن ،  به معلمان و

مدیران کمک می کند تا تصمیمات آگاهانه تری بگیرند .

برقراری ار تباط میان خانه و مدرسه نهاد مستقلی به نام انجمن اولیا و مربیان

به وجود آمده است که این نهاد در هر مدرسه ای برای آگا هی والدین از مراحل

رشد فرزندان خود در سنین متفاوت و آگاه کردن آن ها از این مسائل فعالیت

می کند :


بسیاری از معلمان و حتی مدیـران مـدارس از دانش آموزانی که به اعتقاد آن ها شلوغ هستند و رفتارهای نا خواسته و نا مناسبی از خود بروز می دهند و به این ترتیب نظم و انضباط مدرسه و کلاس درس را دچار اخلال می کنند گله دارند . هر کدام از این افراد واکنش های متفاوتی در مقابل این نوع دانش آموزان از خود نشان می دهند و تصمیم گیری ها ی آنان در این زمینه هم متفاوت است . معمول ترین و آشکار ترین این تصــمیـم گیـری ها  برای کاهش یا از بین رفــتن بی نظمی ، گرفتن تعهد کتبی از دانش آموزان و در صورت تکرار از والدین آنان ، تهدید به تنبیه و حتی عملی کردن آن و در نهایت اخراج موقتی از کلاس و مدرسه است . از این رو ،  نگارش این مقاله و مطالعه ی آن ،  به معلمان و مدیران کمک می کند تا تصمیمات آگاهانه تری بگیرند .
در زمــینه ی بی نظــمی دانــش آمــوزان در کـلاس درس ، معلمان بایــد به سه سوال پاسخ دهند :
1)علل و عوامل بی نظمی دانش آموزان کدام اند ؟
2)چگونه می‌توان از بروز و ظهور رفتار های نا مناسب دانش آموزان ، که نظم و انضبــاط را به مخاطره می اندازند ،  پیشگیری کرد ؟
3)به هنگام وقوع رفتار های نا مطلوب دانش آموزان ، چه باید کرد ؟
برای پاسخ دادن به این سوال هــا به عــبارت دیــگــر ،  شنا سایی علل و عوامل بی نظمی دانش آموزان در مجموعه عامل های متعدد  ،  باید زیر مجموعه ای از عوامل کشف شوند تا با ارائه ی راه کار های کاربردی برای از بین بردن یا کاهش آن ها ، تغییرات مناسب و مثبت در کیفیت نظم و انضباط مدرسه ایجاد شود. در این ارتباط ، کارگاهی با حضور عده ای از معلمان با تجربه در مراکز تربیت معلم یاسوج برگزار شد . حاصل چند جلسه بارش مغزی در این کار گاه برای پاسخ به سوال
های یاد شده ،  بررسی شد . سپس با اندکی دخل و تصرف و تغییر در دید گاه های افراد  ،  این مقاله برای استفاده ی معلمان و مدیران مدارس و دست اندر کاران تعلیم و تربیت تهیه و تنظیم شد.
علل بی انضباطی دانش آموزان را می توان با توجه به ابعاد در یک مقاله نمی گنجد ،  اما به دلیل کاربردی بودن بحث وجلوگیری از طولانی شدن آن  ابتدا به ذکر علل و عوامل کلی بی انـضباطی دانــش آموزان می پردازیم ، آنگاه حاصل هم اندیشی معلمان با جربه را در این زمینه به طور مختصر بررسی می کنیم و در پایان هر قسمت  ، راهکار های عملی برای جلوگیری از بی انضباطی دانش آموزان را به منظور برقراری نظم و انضباط در مدرسه ارائه می کنیم .
علل و عوامل بی نظمی دانش آموزان را می‌توان به پنج دسته تقسیم کرد :
الف)علل مربوط به دانش آموزان (ویژگی های فردی آنان ) ؛
ب )عوامل مربوط به معلم ؛  
ج )عوامل مربوط به فضای مدرسه  ، کلاس درس و کارکنان ستادی مدرسه ؛
د)ویژگی های خانوادگی دانش آموزان ؛
و )عوامل اجتماعی .
نظم و انضباط تعاریف متعددی دارد. عده ای کنترل رفتار فرا گیرند گان و تسلط بر عوامل رفتاری آنان را انضباط می نامند . برخی دیگر معتقدند نظم و انضباط شامل هر نوع سازماندهی در محیط مدرسه و کلاس است ،  به نحوی که سبب افزایش یاد گیری شود . صفوی ( 1383 ) می گوید« انضباط عبارت است از اعمال قواعد و مقرراتی که یاد گیری از تسهیل می کند و اخلال در کلاس را به حداقل کاهش می دهد (ص 266 ) . لو فرانسوا (1991 ) معتقد است " انضباط" به آن دسته از اعمال معلم اطلاق می شود که مانع سر زدن  رفتارهایی از دانش آموز است که فعالیت کلاسی را مختل یا تهدید به اخلال می کنند(نقل از زمانی ، 1378) با وجود این ،  بی نظمی یا بی انضباطی را می‌توان این گونه تعریف کرد :  انجام دادن هر عمل یا رفتاری به وسیله ی دانش آموز که سازماندهی مدرسه و فعالیت های کلاس را مختل یا تهدید به اخلال می کند. بروز رفتارهایی از دانش آموزان که انضباط کلاس را مختل می کنند  ، تنها به معلم و کلاس درس مربوط نیستند، بلکه همان طور که قبلا گفته شد علل دیگری نظیر عوامل آموزشگاهی‌ ،  خانوادگی ، اجتماعی و... وجود دارند که به طور مستقیم یا غیر مستقیم زمینه را برای بروز رفتار های مخرب دانش آموزان فراهم می‌کنند . بنابراین ،  برای برقراری انضباط در کلاس درس و اداره ی آن  ، معلمان باید قبل از برقراری  نظم و انضباط اقدامات لازم را برای پیشگیری از رفتار های نامناسب دانش آموزان را به کار گیرند ؛ زیرا پیشگیری مهم تر از
در مان است  . کانین ( 1970 ) در تحقیق خود که به مقایسه ی رفتار معلمان در کلاس های دارای رفتارهایی نا مطلوب وکلاس‌های عادی پرداخته است او می‌گوید : تفاوت این کلاس‌ها به نحوه‌ی پاسخ گویی معلمان به رفتار نامطلوب  دانش آموزان مربوط نیست ،  بلکه از اقدامات پیشگیرانه ی آن ها نا شی می‌شود (نقل از کدیور 1382 ص 431 ) به هر حال بی نظمی های  دانش آموزان در کلاس علل متعدد دارد :
الف –علل مربوط به دانش آموزان  
گاهی علل بی نظمی در کلاس ناشی از خود دانش‌آموز است . برخی از این علت ها عبارت است از :
1  ناراحتی های جسمی ، روحی و روانی ؛
2  نداشتن علاقه و انگیزه  ؛
3  سر در گم بودن و بی اعتنایی به انتظارات معلم و قوانین و مقررات مدرسه و کلاس درس ؛
4 نداشتن برنا مه ی مشخص مطالعه ؛
5  کم خوابی و خستگی مفرط ؛
6  انجام دادن تکالیف خود ؛
7 تغذیه ی نا مناسب ؛
8  نا امیدی به آینده  ؛
9  استقلال طلبی و مقابله با اقتدار معلم .
از بین بردن یا کاهش عوامل بی نظمی ، در درجه ی اول مستلزم هم کاری و هماهنگی میان خانه و مدرسه است ، و روشن است که معلمان و اولیای مدرسه به تنهایی و بدون همکاری والدین کاری از پیش نخواهند برد . بنا براین ، در نظام آموزش و پرورش برای برقراری ار تباط میان خانه و مدرسه نهاد مستقلی به نام انجمن اولیا و مربیان به وجود آمده است که این نهاد در هر مدرسه ای برای آگا هی والدین از مراحل رشد فرزندان خود در سنین متفاوت و آگاه کردن آن ها از این مسائل فعالیت می کند :
-     توجه والدین به وضعیت جسمی و روحی فرزندان خود ؛
-     ایجاد شرایط  ، موقعیت و امکانات مورد نیاز برای پیشرفت تحصیلی فرزندان خود ؛
-     تشویق ما دی و معنوی و تقویت اعتماد به نفس آن ها ؛
-     پذیرش وضعیت خاص فرزندان خود و مقایسه نکردن آن ها با افراد دیگر؛
-     تبعیض قایل نشدن بین آن ها ؛
-     تهیه ی میز و صندلی ، اتاق مطالعه ، وسایل مورد نیاز ، رعایت سکوت هنگام مطالعه؛
-     کمک به آن ها در تهیه و اجرای برنامه ی  مطالعه  ؛
-     تشویق آن ها به ورزش و تفریحات سالم و تنظیم خواب و استراحت آن ها ؛
-     داشتن برنامه ی تغذیه ی مناسب  ، کمک به آن ها در انتخاب دوستان مناسب ؛
-     آگاه کردن فرزندان از وظایف خود در مدرسه و خانه ، رعایت حقوق معلمان

و کمک به دوستان و هم کلاسان خود  ؛

و در نهایت تشویق آن ها به رعایت نظم و انضباط  در مدرسه و کلاس درس ، 

اغلب، والدین علاقه مندند که بدانند در طول سال تحصیلی، درخصوص امور

تحصیلی وحتی تر بیتی فرزندان خود ، چه وظیفه ای به عهده دارند وچه کمک

هایی سبب پیشرفت تحصیلی فرزندانشان می شود . آگاهی از این مسائل،

مستلزم ارتباط مستمر با مدرسه است.


ب- علل مربوط به معلم
1 فقدان آماد گی جسمی ،  روحی و روانی معلم ؛

2  نا مناسب بودن وضعیت ظا هری معلم ؛

3  نا آگاهی از روش های جدید تدریس و استفاده ی مکرر از روش های سنتی ؛

4  بی علاقه بودن به شغل معلمی ؛

5  نا توانی در برقراری ارتباط مطلوب با دانش آموزان

6  رعایت نکردن عدالت آموزشی ( تبعیض بین دانش آموزان )؛

7  نا مناسب و نا رسا نا بودن صدا ی معلم؛

8  نداشتن طرح درس؛

9   بی توجهی به نیاز های دانش آموزان؛

10 فعال بودن معلم و منفعل بودن دانش آموزان ؛

11 استفاده ی نا مناسب از تشویق و تنبیه؛


موضوعات مرتبط:

برچسب‌ها:


تاريخ : ۱۳٩٢/۱۱/٢٥ | ۱۱:٢۳ ‎ب.ظ | نویسنده : گروه پایه دوم و چهارم ابتدایی بروجرد | نظرات ()
.: Weblog Themes By M a h S k i n:.